Σκοπός του Πιλοτικού Προγράμματος

Το έργο «Το Σχολείο Οργανισμός και Κοινότητα Μάθησης» (ΟΚΜ) έχει ως αντικείμενο την εφαρμοσμένη μελέτη βασικών παραμέτρων του σύγχρονου ελληνικού σχολείου που επηρεάζουν τον μετασχηματισμό του σχολείου σε  Οργανισμό και Κοινότητα Μάθησης.

Ως γενικός στόχος του πιλοτικού προγράμματος του ΟΚΜ ορίζεται η εφαρμοσμένη μελέτη και διαμόρφωση ενός σύγχρονου δημιουργικού συστήματος διοίκησης, οργάνωσης, λειτουργίας και εσωτερικής αξιολόγησης των σχολικών μονάδων, που θα βασίζεται στην ενεργητική συμμετοχή των μελών της εκπαιδευτικής κοινότητας με σκοπό τη βελτίωση των εκπαιδευτικών πρακτικών και της ποιότητας του εκπαιδευτικού έργου στα σχολεία της Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης.

Η υλοποίηση του ερευνητικού-πιλοτικού προγράμματος θα βασιστεί στο ισχύον νομοθετικό πλαίσιο της Πολιτείας, θα αξιοποιήσει υφιστάμενες εκπαιδευτικές δομές καθώς και αποτελέσματα από έργα και δράσεις του ΥΠΑΙΘ και καλές πρακτικές από σχολεία της χώρας.  

Αντικείμενο του Πιλοτικού Προγράμματος

Το αντικείμενο του Πιλοτικού Προγράμματος αφορά :

α) στη μελέτη σχεδιασμού, οργάνωσης, εφαρμογής και αξιολόγησης ενός συστήματος μετασχηματισμού και λειτουργίας του σχολείου σε ΟΚΜ,
β) στην παραγωγή εξειδικευμένου εκπαιδευτικού υλικού για την εφαρμογή του ΟΚΜ,
γ) στην επιμόρφωση των στελεχών της εκπαίδευσης, των Διευθυντών και των εκπαιδευτικών των σχολείων που θα συμμετέχουν στο πιλοτικό πρόγραμμα,
δ) στην πιλοτική εφαρμογή του υλικού του ΟΚΜ σε αριθμό σχολείων όλης της χώρας,
ε) στη δημιουργία Παρατηρητηρίου του ΟΚΜ,
στ) στη συγκρότηση του σχολικού Δικτύου ΟΚΜ,
ζ) σε δράσεις υποστήριξης και αξιολόγησης των επιμέρους δράσεων του Προγράμματος και διάχυσης των αποτελεσμάτων,
η) στην υποστήριξη του εκπαιδευτικού σχεδιασμού των σχολείων μέσω της συγκρότησης ενός δικτύου κάθετης οργάνωσης και επικοινωνίας (τοπικό, περιφερειακό, κεντρικό επίπεδο)
θ) σε ενέργειες υποστήριξης της βιωσιμότητας και της καλής λειτουργίας του Προγράμματος. Θα δημιουργηθεί σταθερή δομή συνεχούς παρακολούθησης των εξελίξεων σε ζητήματα ΟΚΜ  σε εθνικό και διεθνές επίπεδο. 

Χαρακτήρας του Πιλοτικού Προγράμματος

Το πρόγραμμα ΟΚΜ έχει ερευνητικό και δυναμικό χαρακτήρα και εφαρμοστεί πιλοτικά σε σχολικές μονάδες Π.Ε. και Δ.Ε. Το πιλοτικό πρόγραμμα θα υλοποιηθεί (μετά από ανοιχτή πρόσκληση ενδιαφέροντος) σε σχολικές μονάδες όλης της χώρας.  Στο πλαίσιο του προγράμματος θα δημιουργηθεί «Δίκτυο σχολείων ΟΚΜ» που θα εφαρμόσουν πιλοτικά και θα αξιολογήσουν  το «εκπαιδευτικό παράδειγμα» του μετασχηματισμού του σχολείου σε ΟΚΜ. Όλες οι δράσεις του πιλοτικού προγράμματος θα συνδέονται άμεσα με ανατροφοδότηση από τις σχολικές μονάδες σε όλη τη διάρκεια του έργου. Θα υπάρξει επιστημονική καθοδήγηση σε όλη τη διάρκεια υλοποίησης του προγράμματος, ενώ προβλέπονται επιμορφώσεις των στελεχών της εκπαίδευσης, των Διευθυντών και των εκπαιδευτικών των σχολείων που θα συμμετέχουν στο έργο, συνεχής παρακολούθηση, ανατροφοδότηση και βελτίωση του υλικού και του συστήματος του ΟΚΜ, καθώς και διαδικασίες εσωτερικής και εξωτερικής αξιολόγησης των διαδικασιών υλοποίησης και των δράσεων του Προγράμματος.

Συνέργειες του Πιλοτικού Προγράμματος

Το Πρόγραμμα ΟΚΜ έχει συγκριτικό, διεπιστημονικό και συνεργατικό χαρακτήρα και επιχειρεί την ερευνητική διασύνδεση επιμέρους κλάδων των επιστημών της αγωγής.  Έχει επίσης, εφαρμοσμένο χαρακτήρα, καθώς συνδέει άμεσα το Πανεπιστήμιο με την υλοποίηση του εκπαιδευτικού έργου σε σχολεία της Πρωτοβάθμιας και της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης. Το Τμήμα έχει μακρόχρονη, αυξημένη και ποιοτική εμπειρία σε συνεργασίες με σχολικές μονάδες (υποστήριξη διδακτικής άσκησης φοιτητών, προγράμματα δράσης). Στο ερευνητικό-πιλοτικό πρόγραμμα θα εμπλακούν ουσιαστικά και θα συνεργαστούν μέλη ΔΕΠ, ΕΔΙΠ, ΕΤΕΠ και μεταπτυχιακοί φοιτητές του Τμήματος. Παράλληλα, θα επιδιωχθεί η συνεργασία με μέλη ΔΕΠ συγγενών Τμημάτων του Πανεπιστημίου Αθηνών και άλλων Πανεπιστημίων της χώρας. Επιπρόσθετα, το έργο θα επιδιώξει την ουσιαστική επιστημονική και εκπαιδευτική συνεργασία με φορείς του ΥΠΑΙΘ και στελέχη της εκπαιδευτικής κοινότητας.

Διάρκεια του Πιλοτικού Προγράμματος

Η διάρκεια του Προγράμματος είναι  2 και 1/2 έτη (30 μήνες)  και διακρίνεται στις ακόλουθες φάσεις :

  1. Φάση προετοιμασίας  (Ιουν. 2021 – Δεκ. 2021): Πρόσκληση ενδιαφέροντος &  επιλογή σχολείων
  2. Φάση υλοποίησης (Ιαν. 2022- Ιουν. 2022): 1η φάση εφαρμογής στα σχολεία, παραγωγή εκπαιδευτικού υλικού, επιμορφώσεις Διευθυντών και εκπαιδευτικών, αξιολόγηση των αποτελεσμάτων, ανατροφοδότηση των δράσεων
  3. Φάση υλοποίησης (Σεπτ. 2022- Ιουν. 2023): 2η φάση εφαρμογής στα σχολεία, παραγωγή εκπαιδευτικού υλικού, επιμορφώσεις Διευθυντών και εκπαιδευτικών, αξιολόγηση των αποτελεσμάτων, ανατροφοδότηση των δράσεων
  4. Φάση ολοκλήρωσης (Ιουλ. 2023 – Δεκ. 2023): Αξιολόγηση δράσεων και αποτελεσμάτων, τελική έκθεση αξιολόγησης, διάχυση αποτελεσμάτων στην εκπαιδευτική κοινότητα 

Δράσεις του Πιλοτικού Προγράμματος:

Το Πρόγραμμα περιλαμβάνει τις ακόλουθες δράσεις:

  • Επιστημονική καθοδήγηση του Προγράμματος
  • Παραγωγή εκπαιδευτικού υλικού για το «Σχολείο ΟΚΜ»
  • Επιμορφώσεις στελεχών της εκπαίδευσης, Διευθυντών και εκπαιδευτικών των σχολείων
  • Εφαρμογή του ερευνητικού-πιλοτικού προγράμματος
  • Δημιουργία Παρατηρητηρίου του Προγράμματος
  • Συγκρότηση του Σχολικού Δικτύου του Προγράμματος
  • Οργάνωση, υποστήριξη και διαχείριση του Προγράμματος
  • Ενέργειες δημοσιότητας και προβολής
  • Αξιολόγηση του Προγράμματος
  • Διάχυση των αποτελεσμάτων του Προγράμματος  

Θεματικά (ερευνητικά) πεδία της πιλοτικής εφαρμογής του «Σχολείου ΟΚΜ» 

Α. Διακυβέρνηση και Αυτονομία του σχολείου (αξιοποίηση θεσμικού πλαισίου εκπαίδευσης, ρόλος θεσμικών οργάνων σχολείου, διακυβέρνηση για τη μάθηση, παιδαγωγική και διδακτική αυτονομία, βαθμοί ελευθερίας εκπαιδευτικών)
Β. Διοίκηση του σχολείου και Ηγεσία για τη Μάθηση (Σχολικό Συμβούλιο, ρόλος Δ/ντη, λειτουργία Συλλόγου Διδασκόντων, συντονιστές εκπαιδευτικού έργου, πύκνωση ηγεσίας)
Γ. Επαγγελματικές Κοινότητες Μάθησης των εκπαιδευτικών (Συνεργατικές πρακτικές εκπαιδευτικών, ανταλλαγή εμπειριών και εκπαιδευτικού υλικού, συνδιδασκαλίες, μικροδιδασκαλίες, mentoring, κ.ά.)
Δ. Αυτοαξιολόγηση σχολικής μονάδας (ετήσιος κύκλος): Σχεδιασμός, προγραμματισμός, ανάπτυξη και αξιολόγηση του εκπαιδευτικού έργου του σχολείου
Ε. Σχέδια δράσης του σχολείου (ανοιχτός κύκλος): Βελτίωση της Ποιότητας του Εκπαιδευτικού έργου με εστιασμένες δράσεις σύμφωνα με τις ανάγκες, τις δυνατότητες και τις ιδιαιτερότητες του σχολείου
ΣΤ. Ψηφιακό σχολείο και δίκτυα:  ψηφιακός μετασχηματισμός του σχολείου (οργάνωση, διοίκηση, λειτουργία, επικοινωνία, διδασκαλία), δίκτυα εκπαιδευτικών και σχολείων, forum εκπαιδευτικών, δικτυωμένες κοινότητες μάθησης
Ζ. Ικανότητες και Επαγγελματική ανάπτυξη εκπαιδευτικών: ενίσχυση του πλαισίου ικανοτήτων των εκπαιδευτικών (γνώσεις, δεξιότητες, προδιαθέσεις), σύνδεση ικανοτήτων με αξιολόγηση, επιμόρφωση, βελτίωση και επαγγελματική ανάπτυξη
Η. Αξιολόγηση Ομοτέχνων (κοινότητες πρακτικής, σύνδεση της ατομικής αξιολόγησης με την αυτοαξιολόγηση, ετεροπαρατήρηση διδασκαλίας, συνδιδασκαλίες, portfolio εκπαιδευτικού)
Θ. Επιμόρφωση: Επιμόρφωση των στελεχών (Σχολικών Συμβούλων & Δ/ντων σχολείων), ενδοσχολική επιμόρφωση εκπαιδευτικών (εστιασμένη στις ανάγκες σχολείου & εκπαιδευτικών)
Ι. Κοινωνική Λογοδοσία του σχολείου: άνοιγμα του σχολείου στην κοινωνία, αποκατάσταση της  εμπιστοσύνης στο σχολείο, σχέσεις συνεργασίας με φορείς, διάχυση επιτευγμάτων μαθητών, αποτελεσμάτων των σχολικών δράσεων και καλών  πρακτικών στην εκπαιδευτική κοινότητα
Κ. Παρατηρητήριο & Δίκτυο ΟΚΜ (παρακολούθηση δράσεων, ανατροφοδότηση, πληροφόρηση, διάχυση καλών πρακτικών) 

Φορέας υλοποίησης. Χρηματοδότηση του έργου

Το Πιλοτικό πρόγραμμα υλοποιείται από το Παιδαγωγικό Τμήμα Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης (ΠαιΤΔΕ) του ΕΚΠΑ. Την επιστημονική και διοικητική ευθύνη της υλοποίησης του ερευνητικού-πιλοτικού προγράμματος έχει η Επιστημονική Επιτροπή του έργου. Η Επιστημονική Επιτροπή αποτελείται από μέλη ΔΕΠ και ΕΔΙΠ του ΠαιΤΔΕ και συνεπικουρείται στο έργο της από ειδικούς επιστήμονες-εμπειρογνώμονες.

Η χρηματοδότηση του προγράμματος θα γίνει από το Εργαστήριο Πειραματικής Παιδαγωγικής του ΠαιΤΔΕ και αφορά σε όλες τις βασικές επιστημονικές, ερευνητικές και λειτουργικές ανάγκες του έργου (τεχνική και γραμματειακή διαχείριση του έργου, δημιουργία Παρατηρητηρίου και σχολικού Δικτύου, ενέργειες επιστημονικής προβολής & δημοσιότητας του Έργου, λειτουργικά έξοδα, αναλώσιμα υλικά). Η Επιστημονική Επιτροπή θα επιδιώξει τη διεύρυνση της χρηματοδότησης του έργου από το ΕΚΠΑ, το ΥΠΑΙΘ, καθώς και από συμμετοχή σε ευρωπαϊκά προγράμματα.

Παράδοση στο Φορέα Υλοποίησης – Βιωσιμότητα της Πράξης

Μετά το πέρας του έργου, τα αποτελέσματα (εκπαιδευτικό υλικό του ΟΚΜ, επιμορφωμένοι σχολικοί σύμβουλοι, Διευθυντές και εκπαιδευτικοί με αυξημένη εμπειρία εφαρμογής, ψηφιακή πλατφόρμα, εκθέσεις αποτελεσμάτων σχολείων) θα έχουν σημαντική προστιθέμενη αξία, καθώς θα μπορούν να χρησιμοποιηθούν/αξιοποιηθούν πολλαπλασιαστικά από τα σχολεία όλης της χώρας.

Για τη διασφάλιση της ομαλής λειτουργίας και της αποτελεσματικής υλοποίησης του έργου θα αναπτυχθεί συνεργασία με φορείς και  δομές της εκπαίδευσης (Γενική Γραμματεία ΥΠΑΙΘ, Δ/νσεις Σπουδών ΠΕ και ΔΕ, Περιφερειακές Δ/νσεις, σχολικές μονάδες). Η Επιστημονική Επιτροπή θα μεριμνήσει τόσο για την παρακολούθηση και αξιολόγηση της λειτουργίας του έργου ΟΚΜ, όσο και για τη διάχυση των καλών πρακτικών του έργου και την αξιοποίηση των υποστηρικτικών δομών/εφαρμογών του έργου ΟΚΜ (Παρατηρητήριο και σχολικό Δίκτυο).